Pielęgnacja zegarka kwarcowego i wymiana baterii: co możesz zrobić samodzielnie
Zegarek kwarcowy zatrzymuje się, wskazówki przestają się poruszać lub nagle zaczyna się spieszyć albo późnić: w większości przypadków przyczyną jest wyczerpana bateria. Pytanie, czy wymienić ją samodzielnie, czy udać się do zegarmistrza, zależy od samego zegarka, a nie od odwagi właściciela. Ten artykuł pokazuje, kiedy wymiana baterii w domu ma sens, jak przebiega prawidłowo i jakie prace konserwacyjne mogą być konieczne po jej zakończeniu.
Oprócz tego zajmiemy się pielęgnacją paska, ponieważ zużycie paska jest często bardziej widoczne niż zużycie mechanizmu. Niezależnie od tego, czy jest to skóra, stal nierdzewna czy silikon: każdy materiał inaczej reaguje na pot, wilgoć i środki czyszczące. Na końcu znajduje się lista kontrolna z sygnałami, które wskazują na konieczność wizyty u specjalisty.
Jak długo wytrzymuje bateria w zegarku kwarcowym i po czym poznać, że się kończy
Większość zegarków kwarcowych wykorzystuje baterię guzikową, zazwyczaj w standardowym rozmiarze SR626SW, SR920SW lub podobnym typie. Czas jej działania zależy od zużycia energii przez mechanizm. Prosty zegarek z trzema wskazówkami, bez datownika i podświetlenia tarczy, zazwyczaj wytrzymuje na jednej baterii od dwóch do pięciu lat. Zegarki z datownikiem, budzikiem, funkcją chronografu (czyli stoperem) lub podświetlaną tarczą zużywają więcej energii i mieszczą się raczej w dolnej granicy tego zakresu.
Typowe objawy słabej baterii
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Konieczne działanie |
|---|---|---|
| Wskazówka sekundnika przeskakuje co cztery sekundy | Sygnał ostrzegawczy baterii (funkcja EOL) | Wymień baterię, zegarek będzie działał jeszcze kilka tygodni |
| Zegarek nagle się zatrzymuje | Bateria całkowicie rozładowana | Wymień natychmiast, w przeciwnym razie grozi wyciek |
| Zegarek nieregularnie się spieszy lub późni | Niski poziom naładowania lub problem ze stykiem | Sprawdź baterię, ewentualnie wyczyść styki |
| Data nie zmienia się poprawnie o północy | Zbyt niskie napięcie dla mechanizmu zmiany daty | Wymień baterię |
Wiele mechanizmów posiada tzw. funkcję EOL (End of Life): gdy tylko napięcie spadnie poniżej określonego progu, mechanizm przełącza się na rytm cztero-sekundowy, aby pozostała energia wystarczyła na utrzymanie działania zegarka przez kilka kolejnych tygodni. Nie jest to usterka, lecz wskazówka, która daje czas na spokojną wymianę.
Wymiana baterii samodzielnie czy u zegarmistrza: kiedy co wybrać
To, czy samodzielna próba ma sens, zależy przede wszystkim od dwóch czynników: konstrukcji koperty oraz klasy wodoszczelności zegarka.
Nadaje się do samodzielnej wymiany
- Zegarki bez informacji o wodoszczelności lub z klasą ochrony "odporny na zachlapania" (do 3 ATM)
- Zegarki z deklem zakręcanym lub zatrzaskiwanym, który można otworzyć za pomocą otwieracza do zegarków
- Proste zegarki codzienne z niskiego segmentu cenowego, w których koszt wizyty u zegarmistrza przewyższa wartość usługi
Lepiej udać się do zegarmistrza
- Zegarki z informacją o wodoszczelności od 5 ATM wzwyż: tutaj po ingerencji konieczne jest sprawdzenie uszczelki i zamknięcie dekla z odpowiednim momentem obrotowym.
- Zegarki z wkręcanym deklem i specjalnym narzędziem, którego nie ma w wyposażeniu domowym
- Zegarki na gwarancji: samodzielna ingerencja może wpłynąć na roszczenia gwarancyjne w zależności od producenta.
- Modele z delikatnymi mechanizmami bezpośrednio pod uchwytem baterii, np. zegarki z fazami księżyca lub kalendarzem rocznym
| Kryterium | Samodzielna wymiana | Zegarmistrz |
|---|---|---|
| Koszty | Bateria guzikowa: ok. 1-3 euro | W tym sprawdzenie uszczelki: 10-30 euro w zależności od modelu |
| Wodoszczelność | Może zostać utracona po ingerencji | Jest sprawdzana i przywracana |
| Ryzyko | Zarysowania, przekrzywiony dekiel, zgubiona uszczelka | Brak, w przypadku profesjonalnego zakładu |
| Nadaje się do | Zegarki codzienne i podstawowe bez wymogów szczelności | Zegarki sportowe, zegarki do nurkowania, zegarki wyższej klasy |
Krok po kroku: otwarcie koperty, wymiana baterii, sprawdzenie uszczelki
Kto przeprowadza wymianę samodzielnie, potrzebuje niewiele, ale powinien działać w sposób uporządkowany. Zarysowanie na deklu koperty nie ma większego znaczenia; wygięty styk baterii lub zapomniana uszczelka już tak.
Potrzebne narzędzia
- Otwieracz do dekli (otwieracz do dekli zatrzaskiwanych) lub otwieracz do dekli wkręcanych
- Pęseta (antymagnetyczna, aby nowa bateria nie została namagnesowana)
- Miękka podkładka, aby zegarek się nie porysował
- Lupa lub szkło powiększające
- Bateria zamienna (oznaczenie typu znajduje się na starej baterii lub w instrukcji)
Przebieg
Najpierw zdejmij pasek, jeśli ogranicza on dostęp do dekla koperty. Przyłóż otwieracz do dekli pionowo w szczelinie między deklem a kopertą i podważ go krótkim, równomiernym naciskiem do wewnątrz. Nigdy nie naciskaj pod kątem, ponieważ pozostawia to nacięcia. Odłóż dekiel na bok i wyjmij uszczelkę (wąski o-ring znajdujący się na krawędzi dekla) za pomocą pęsety. Jeśli jest krucha lub ma widoczne pęknięcia, należy ją wymienić przed ponownym założeniem dekla.
Wyjmij starą baterię za pomocą pęsety. Zwróć uwagę na sposób montażu: większość baterii guzikowych umieszcza się stroną plusową do góry, ale nie wszystkie. Włóż nową baterię w tej samej pozycji, nie dotykając styków palcami (tłusta warstwa ze skóry może powodować problemy ze stykiem). Następnie sprawdź, czy wskazówki znów się poruszają. Jeśli tak, załóż uszczelkę, nałóż dekiel prosto i dociskaj równomiernie, aż zatrzaśnie się na swoim miejscu.
Pielęgnacja paska w zależności od materiału: skóra, stal nierdzewna i silikon
Pasek zegarka jest najbardziej obciążony, ponieważ codziennie przyjmuje pot, wilgoć, kremy przeciwsłoneczne i tarcie mechaniczne. Sposób pielęgnacji zależy od materiału.
Pasek skórzany
Skóra i długotrwały kontakt z wodą nie idą w parze. Osoby, które regularnie uprawiają sport lub mocno się pocą, powinny konsekwentnie pozwalać skórzanemu paskowi wyschnąć przed jego odłożeniem. Skórę można czyścić lekko wilgotną szmatką, a następnie suszyć na powietrzu, nigdy w bezpośrednim świetle słonecznym ani na grzejniku. Kremy do pielęgnacji skóry bez silikonów utrzymują materiał w elastyczności i opóźniają pękanie powierzchni. Pasek skórzany ma ograniczoną żywotność; zużywa się i powinien zostać wymieniony w przypadku widocznych pęknięć, zanim zapięcie zacznie trzeć lub szwy zaczną się pruć.
Pasek ze stali nierdzewnej
Stal nierdzewna jest łatwa w pielęgnacji, ale gromadzi naskórek, resztki detergentów i tłuszcz ciała w ogniwach. Miękka szczoteczka (szczoteczka do zębów) i letnia woda z kroplą neutralnego mydła wystarczą, aby wyczyścić ogniwa. Następnie dokładnie spłucz i osusz miękką szmatką. Paski ze stali nierdzewnej polerowane na wysoki połysk z czasem nabierają śladów użytkowania; możliwe jest odświeżenie ściereczką do polerowania bez dodatków ściernych, w przypadku głębokich rys pomoże tylko zegarmistrz z silnikiem polerskim.
Pasek silikonowy i kauczukowy
Silikon i kauczuk to najbardziej wytrzymałe materiały na paski do sportu i codziennego użytku. Można je płukać pod bieżącą wodą i czyścić miękką szczoteczką. Ważne: niektóre środki czyszczące i rozpuszczalniki atakują silikon i sprawiają, że staje się kruchy. Neutralne mydło i woda to bezpieczna droga. Silikon w niektórych jasnych kolorach z czasem żółknie pod wpływem promieniowania UV; jest to proces materiałowy, któremu nie zapobiegnie żadna pielęgnacja.
Kiedy test wodoszczelności po ingerencji jest konieczny
Każde otwarcie koperty jest ingerencją w system uszczelnień zegarka. To, czy zegarek po tym osiągnie jeszcze podaną klasę wodoszczelności, nie może zostać ocenione bez urządzenia pomiarowego. Test wodoszczelności, fachowo nazywany testem ciśnieniowym, sprawdza za pomocą nadciśnienia lub podciśnienia, czy koperta i uszczelka zachowują szczelność.
Dla zegarków, które regularnie mają kontakt z wodą, czyli od klasy 5 ATM wzwyż, obowiązuje zasada: po każdym otwarciu koperty profesjonalny zakład powinien przeprowadzić test ciśnieniowy. Tylko w ten sposób można wykluczyć, że wilgoć przedostanie się do mechanizmu i z czasem doprowadzi do rdzy na stykach. W przypadku zegarków, które są jedynie "odporne na zachlapania" i tak też traktowane przez użytkownika, test jest mniej pilny, ale mimo to sensowny.
Więcej o klasach wodoszczelności i ich praktycznym znaczeniu wyjaśnia artykuł Wodoszczelny zegarek na rękę: która klasa ochrony wystarczy do czego.
Sygnały, że zegarek musi trafić do zegarmistrza
Nie każdy problem można rozwiązać nową baterią. Poniższe objawy wskazują na stan wymagający fachowej wiedzy i narzędzi.
- Nowa bateria jest naładowana, ale zegarek mimo to nie działa: problem ze stykiem lub uszkodzony kwarc (element generujący częstotliwość taktowania)
- Zegarek zaparował po kontakcie z wodą: wilgoć przedostała się do mechanizmu i musi zostać natychmiast osuszona, w przeciwnym razie styki płytki zardzewieją
- Sekundnik działa, ale wskazówki minutowa i godzinowa stoją: usterka w przekładni (systemie kół zębatych między mechanizmem a wskazówkami)
- Koronki nie można już prawidłowo wyciągnąć ani wcisnąć: uszkodzona koronka lub wałek naciągowy
- Dekla koperty nie da się otworzyć: nigdy na siłę. Krzywe zarysowanie zniszczy rowek uszczelki.
- Szkiełko jest pęknięte: szczelność nie może być już zagwarantowana, szkiełko musi zostać wymienione, zanim dalsza pielęgnacja będzie miała sens
Przegląd różnic w szkiełkach zegarkowych oferuje artykuł Szkło szafirowe, mineralne, Hardlex: szkiełko zegarka a wodoszczelność.
Lista kontrolna: co sprawdzić przed i po wymianie baterii
- Zanotuj typ starej baterii przed jej utylizacją
- Sprawdź uszczelkę pod kątem pęknięć, zgnieceń i odkształceń
- Sprawdź styki baterii w kopercie pod kątem śniedzi lub korozji
- Nową baterię chwytaj wyłącznie pęsetą, nie palcami
- Kontrola działania: czy sekundnik rusza natychmiast po włożeniu?
- Pozwól deklowi zatrzasnąć się prosto i całkowicie
- Po ingerencji nie wystawiaj zegarka na kontakt z wodą przez 24 godziny
- W przypadku zegarków wodoszczelnych: zleć test ciśnieniowy u zegarmistrza
